liham

lea,
ang tinatahak nating daa’y alam nating mabato
ito’y isang masukal na gubat,
subalit ang sa dulo’y paraiso
para sa lahat ng lahing inalila ng hirap

kung tayo’y pahihila na tahakin ang daang sementado
ano pa’ng kinabukasan ang marami sa ati’y aasahan,
kung tayo mismo’y susuko na sa laban?

bai b.

comfort room

Ang bahay namin sa ay may dalawang kwarto at isang cr.

Ang cr ang pinakapaborito kong lugar sa bahay namin noon. Lalo na noong bago palang nailalagay ang mga tiles na kulay baby pink. Kahit maliit lang ito, paborito ko pa ring tumambay sa loob dahil mahilig akong mag-isa, magmuni-muni at doon lang ako nakakapanigarilyo kapag nasa bahay.

Saksi ito sa mga pagkakataong dinurog ng pag-ibig ang aking puso. Sa cr ako nagmumukmok – doon ako nagpapakawala ng mga impit na hagulgol dahil sa mga break-ups, frustrations, at iba pang angas.

Dalawa lang ang kwarto sa bahay namin. Ang isa ay sa aming mga magulang. Ang isa naman ay sa aming mga magkakapatid – lima kami. Pero apat lang kaming nasa kwarto dahil katabi naman ng mga magulang namin si bunso. Puro mga kapatid kong lalaki ang kasama ko sa kwarto.

Kaya kung bakit sa cr ko pa nakukuhang mag-emote, ito sa mga dahilan: Ang cr ang nagiging kwarto ko.

Pero noon yun. Hindi na kasi ako sa bahay namin nakatira ngayon. Tuloy, namimiss ko na ang mga ganung tagpo sa buhay ko. Ang mga pagkakataong nagagagap ko kung bakit ang cr ay tinawag na COMFORT room.

Para sa akin ito’y isang kanlungan.

Para kay Mang Romy (a repost from peyups.com)

Dear Tay,

Una sa lahat, Happy Father’s Day Tay!

Sumusulat ako ngayon dahil hindi na ako sanay na sabihin sa inyo ng harapan kung anong mga nararamdaman ko. Ang weird nga po ng feeling ko na habang sinusulat ko ‘to ay nasa gilid lang kayo, nagbabasa ng libro at nakikinig ng classical music. Hindi na kasi tayo ganun kalapit sa isa’t-isa kagaya noong Grade 3 ako at minsang sinundo niyo ako mula sa isang conference sa Pangasinan at sinabi ko sa inyo ang galit ko sa mga MNCs (multinational companies) na may-ari ng mga fast food chains na sumisira sa ozone layer.

Pasensya na tay kung kahit Father’s Day ay hindi ko man lang kayo nakuhang batiin kanina nung dumating ako sa bahay. Pagbati na nga lang ng Happy Father’s Day sa inyo hindi ko pa magawa. Suntok na sa buwan ang pag-asa kong mabasa niyo ang sulat na ‘to. Gusto ko kasing magpasalamat sa lahat ng nagawa niyo sa akin, sa aming magkakapatid ko.

Naaalala niyo po ba nung masagasaan ako noong nasa kinder ako dahil tinakasan ko kayo para lang makabili ng nougat na kendi malapit sa paaralan ko? Kahit puruntong lang ang suot niyo ay dali-dali kayong lumabas ng bahay para kunin ako sa tsuper. Ang kwento sa’kin ni Nanay ay muntik niyo na daw bugbugin yung drayber ng jeep na nakabangga sa akin.

Natatandaan ko din noong naospital ako sa dahil sa typhoid fever, kayo ang nagbantay sa akin habang pinipilit kong mag-drowing gamit ang kaliwa kong kamay, may dextrose kasi yung kanan. Kayo din ang madalas maghugas ng puwit ko dahil ayoko sa mga nars, lagi kasi silang may dalang injection.

Noong bata pa ako ay mas malapit na ako sa inyo kesa kay Nanay. Ang alam ko lang na dahilan ay ang pagiging mas magkamukha natin at dahil nag-iisa akong anak na babae sa loob ng labindalawang taon.

Noon ay laging kayo ang bumibili at pumipili ng damit at sapatos ko. Naaalala ko pa grade six lang ako nakapag-suot ng doll shoes dahil ang lagi niyong binibili sa akin ay mga boots at yung mga sapatos na “bulldog” style at steel toe.

Spoiled na spoiled mo nga ako noon. Kapag gusto kong sumama sa mga excursions at conference ay payag agad kayo. Hanggang sa paglaki ko tuloy, mas ako ang palaging wala sa bahay. At nagpapasalamat ako ng marami dahil ni minsan ay hindi ko kayo narinig na nagpilit sa amin ng kung ano ang gusto niyo. Ni hindi din kayo nagalit ng malaman niyong naninigarilyo na kami. Ang ibang teenager siguro ay nasapak na ng tatay nila. Pero bukas ang isip ng magulang namin at pinayuhan kaming huwag magpapa-sobra sa bisyo.

Maraming salamat sa pagiging mabuting ama, Tay. Kahit na takot na takot ako sa inyo pag nalalasing kayo dahil madalas kayong magwala, ngayon ay naiintindihan ko na kung bakit. Mas mabilis ngang makatulog ang nakainom para mabilis ding matakasan ng panandalian ang hirap ng buhay. Dahil ang takot ko sa pagkalasing niyo ay mabilis na nawawala kapag naaalala ko ang mga kwento niyo noong mga bata pa kami at brown-out, na sa tuwing patapos na ang kwento niyo ay nagkakailaw na. Sa sobrang pag-idolize ko sa inyo ay naniwala akong nakipag-sagupaan kayo kay Godzilla noong baby pa ang panganay kong kapatid. Naniwala akong gawa ng pag-daplis ng dulo ng buntot ni Godzilla ang peklat sa tiyan niyo. At hayskul ko lang napagtanto na alikabok lang kayo sa laki ni Godzilla at masyadong maliit ang 3 sentimetro niyong peklat sa tiyan.

Salamat sa pagpapakilala niyo sa akin sa Cranberries, kay Bjork, sa Pink Floyd, Beatles, at sa Fleetwoods. Salamat sa pagdala niyo sa amin sa library ng Luneta tuwing Linggo. Salamat sa pagtupad ng pangarap kong magkaroon ng violin. Hindi man ako makapag-enroll ng violin lessons dahil kapos sa pera, masaya na akong maalala na natupad ang pangarap ko simula Grade 3 na makatugtog (kahit wala sa tono) ng violin.

Salamat sa pagmulat niyo sa mga mata ko na hindi lang bahay at eskwela ang mundo ko; sa pagpapakilala niyo sa akin ng samu’t-saring bagay, libro, musika, at ang pinaka-paborito natin – pagkain.

Salamat sa pagbibigay niyo sa amin ng mga orig at astig na pangalan.

Tay, maraming salamat sa hindi niyo pagpilit sa akin na maghanap ng trabaho kahit na napakalaki ng ginastos niyo para lang mapagtapos ako sa UP. Alam ko pong hindi biro ang pagpapaaral sa akin sa Diliman noong nag-cross reg ako, at ang pagpayag na mag-practicum ako sa Maynila. Pasensya na ‘tay kong malaking pera ang nagastos niyo sa akin nang tumagal pa ako ng halos dalawang taon sa kolehiyo habang natigil na sa pag-aaral ang dalawa kong kapatid.

Salamat po sa pagsuporta niyo sa pinaninindigan ko kahit na alam kong palagi kayong nag-aalala sa kalagayan ko.

Alam kong marami pa kayong pangarap ni Nanay para sa amin. Sana ay huwag niyong isipin na nagiging madamot ako dahil hindi ko inuuna ang kapakanan ng sarili kong pamilya. Alam ko naman na naiintindihan niyo ang ginagawa ko dahil galing din kayo dito. Sana hindi kayo nagsisisi na sa inyo pa ako nagmana ng pagiging aktibista. Hindi niyo man sinasabi, nararamdaman kong sa kabila ng takot ay ipinagmamalaki niyong may prinsipyo ang anak niyo.

Sisikapin ko Tay na sa munting paraan ay makatulong din ako sa inyo. Proud din po ako sa inyo ni Nanay dahil hanggang sa makakaya niyo ay ibinibigay niyo sa amin ang magandang bukas. At ‘yon din naman ang nais kong ibigay sa inyo.

Salamat ng marami Tay. Kahit po wala na kayong ngipin dahil hindi natin makaya ang mahal ng pagpapa-dentista, kayo pa rin ang pinakapoging tatay para sa akin! Baduy man pakinggan, mahal na mahal ko po kayo.

Ang inyong anak,
Chim

ps: At least alam ko na po ngayon na hindi lang ozone layer ang sinisira ng MNCs.

—————

Note: i wrote this letter fathers’ day of 2006. this was recently posted on peyups.com (http://peyups.com/article.khtml?sid=4353). oooh, i miss my tatay.

Pagmomoda

Masarap magmoda.

Hindi ko tiyak kung saan nagmula ang salitang ito. Ang naiintindihan ko lang ay tinutukoy nito ang partikular na “mood” ng isang tao na kapansin-pansin sa mga taong nakapalibot sa kanya o kung hindi naman ay “trip” niya lang gawin.

Ang pagmomoda ay kadalasang ginagawa ng mga taong pagod, asar, tuliro, o nung mga trip lang na magmoda.

Masarap magmoda lalo na kung hindi ka sinasaway ng mga taong nasa paligid mo, bagkus ay gagatungan ka pa. Kukunsintihin lalo. O kaya naman, hindi ka na lang papansinin at hahayaan ka lang magmoda hangga’t gusto mo.

Kung ako ay nagmomoda, ganito ang madalas kong ginagawa:

1.) Lalayo sa grupo. Pupunta sa isang sulok o kaya sa isang lugar na ako lang mag-isa.

2.) Maghahanap ng magandang libro. Kunwa’y magbabasa. Nagbabasa naman talaga pero mas lamang ang pagmomoda.

3.) Magkakape mag-isa. Kakain ng chocolate. Kakain ng kwek-kwek. Kakain ng ice-cream na mumurahin. Basta mag-isa.

4.) Maninigarilyo na ngayon ay hindi ko na normal gawin.

5.) Magsusulat ng kung anu-ano. Tula. Kwento. Iguguhit ang mukha ng taong kina-iinisan na may pangil at sungay o kaya bungi.

6.) Iiyak.

7.) Matutulog.

Madalas kong magamit ang salitang ito bilang panukoy sa nararamdamang galit, inis, lungkot – na gusto kong angkinin. Dahil sa tingin ko ay hindi mabuting ibahagi ang nararamdamang galit hangga’t ako mismo, sa sarili ko, ay hindi pa tukoy ang pinagmulan/kahihinatnan ng pagka-badtrip ko sa “state” ng pagmomoda.

__________

Ayan nagmomoda na naman ako. Haaayy. Sarap.